De van oorsprong Nederlandse fotografen Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin vieren dit jaar hun veertigjarig jubileum als creatief koppel. In Den Haag is een groot retrospectief te zien van hun baanbrekende oeuvre.
Het is veertig jaar geleden dat Vinoodh Matadin, destijds modeontwerper in spe, zijn oud-studiegenoot Inez van Lamsweerde vroeg om zijn eerste collectie te fotograferen. Ze hadden meteen een klik. Of, zoals Matadin het eens in tijdschrift Wallpaper verwoordde: ‘We hoefden niet eens met elkaar te praten, want we hadden bij alles hetzelfde gevoel.’ Ze werden een stel: levenspartners en een baanbrekend fotografenduo. ‘Twee breinen, één persoon’, aldus Van Lamsweerde in hetzelfde interview.
In de jaren daarna stoot het tweetal door naar de top van de internationale fotografie. Ze fotograferen voor onder meer Balenciaga, Dior en Louis Vuitton en tijdschriften als Vogue en The New York Times Magazine. Daarnaast maken ze vrij werk. Hun veertigjarig jubileum is voor het Kunstmuseum Den Haag aanleiding voor een grote overzichtsexpositie.
‘Björk – Volumen with M/M (Paris)’ (1999). Inez & Vinoodh werken al lang samen met de IJslandse zangeres.
Het oeuvre van Inez & Vinoodh laat zich niet makkelijk onder één noemer scharen, maar ‘inventief’ is zeker een belangrijk steekwoord. Het duo was er vroeg bij toen de eerste programma’s op de markt kwamen om foto’s digitaal te manipuleren. Terwijl die vaak werden gebruikt om ‘het perfecte plaatje’ te creëren, kozen zij er geregeld voor ideeën over perfectie onderuit te halen.
‘Matthew’ (2013). In de expositie in Den Haag is dit beeld te zien in de sectie New Gods/Worship.
Ze gebruiken software om beelden te vervormen, delen ervan weg te poetsen of foto’s te combineren in een collagestijl. Dat gold destijds als grensverleggend. Tegendraads ook, omdat ze met die digitale technieken beelden maakten die zich niet voegden naar traditionele ideeën over gender en schoonheid. De kracht van Inez & Vinoodh is dat hun foto’s altijd verleidelijk zijn, maar vaak ook vervreemdend of grotesk.
‘Christy Turlington – Balenciaga Campaign’ (2001). Modefotografie was het startpunt voor Inez & Vinoodh, die zich daarna ook als kunstenaars hebben ontwikkeld.
Weggegumd hoofd
Als ze hun beelden manipuleren, gaan ze daarin ver. Het is nooit maar een klein beetje aanpassen. Dan krijgt Lady Gaga een extra been, of wordt het hoofd van model Hiandra Martinez bijna helemaal weggegumd. Anderzijds maken ze ook foto’s waar helemaal geen vervorming bij komt kijken, maar waarbij alles vooraf tot in de puntjes is geënsceneerd en gestileerd.
‘Gaga & Inez – V Magazine’ (2015). Inez & Vinoodh hebben ook de videoclip voor Lady Gaga’s ‘Applause’ gemaakt.
Matadin en Van Lamsweerde braken door in de jaren negentig, wat achteraf gezien een gouden tijd voor de modefotografie was. Luxemerken hadden grote budgetten en deinsden niet terug voor gewaagde beelden. Het tweetal verhuisde naar New York en mocht reclamecampagnes maken voor grote mode- en luxemerken.
‘Jennifer Lawrence – W Magazine’ (2010). De lijst met beroemdheden die voor de camera van Inez & Vinoodh zijn verschenen is lang en indrukwekkend.
Hun beelden voegden zich daarmee niet naar traditionele ideeën over gender en schoonheid
Ze hebben ook een lange lijst van beroemdheden geportretteerd, onder wie Barack Obama, Tilda Swinton, Michael Douglas en Scarlett Johansson. In 2023 fotografeerden ze Taylor Swift voor de cover van de Person of the Year-editie van Time Magazine. Met sommige artiesten hebben Inez & Vinoodh een innigere samenwerking, bijvoorbeeld met het IJslandse fenomeen Björk. Niet alleen hebben ze haar vaak gefotografeerd, maar ze hebben ook aan verschillende van haar videoclips gewerkt.
‘Taylor Swift and Benjamin – Time Magazine’ (2023). Het Amerikaanse tijdschrift riep Swift in 2023 uit tot Person of the Year.
Sowieso reikt de creatieve praktijk van het tweetal verder dan alleen fotografie. Ze hebben de videoclips geregisseerd van ‘FourFiveSeconds’, van Rihanna, Kanye West en Paul McCartney, en ‘Applause’, van Lady Gaga. In 2019 ontwierpen ze een collectie sieraden voor het Franse merk Mene. Later volgde ook een collectie voor het New Yorkse juwelenlabel Ten Thousand Things.
‘Me Kissing Vinoodh (Eternally)’ (2010). Deze foto maakt deel uit van een serie waar het tweetal al jaren aan werkt.
De tentoonstelling in Den Haag geeft een breed overzicht van het enorme oeuvre van Inez & Vinoodh. Daarbij wordt hun werk niet chronologisch getoond, maar thematisch. De expositie heet Can Love Be a Photograph, en nodigt uit om na te denken over de relatie tussen fotografie en de werkelijkheid. Die is bij Inez & Vinoodh nooit eenduidig.
Tentoonstelling
De expositie Can Love Be a Photograph - 40 Years of Inez & Vinoodh is tot en met 6 september te zien in Kunstmuseum Den Haag.
